انتخاب روغن موتور فقط به دیدن یک عدد روی قوطی خلاصه نمیشود. عبارتی مثل 5W40 اطلاعات مهمی درباره رفتار روغن در دمای پایین و دمای کاری موتور به ما میدهد، اما بهتنهایی مشخص نمیکند که این روغن برای هر خودرویی مناسب است.
ممکن است دو خودرو هر دو بنزینی یا حتی از یک برند باشند، اما سازنده برای موتور آنها استانداردهای متفاوتی تعیین کرده باشد. بنابراین اگر میخواهید بدانید روغن موتور 5W40 برای چه خودروهایی مناسب است، باید علاوه بر گرانروی، نوع موتور، استاندارد API یا ACEA، تأییدیههای خودروساز و شرایط استفاده از خودرو را نیز در نظر بگیرید.
در ادامه بررسی میکنیم 5W40 چه ویژگیهایی دارد، معمولاً در چه خودروهایی استفاده میشود و هنگام خرید آن باید به چه نکاتی توجه کرد.
روغن موتور 5W40 یعنی چه؟
عبارت 5W40 یک گرید گرانروی بر اساس استاندارد SAE است.
عدد 5W به رفتار روغن در دمای پایین و هنگام استارت سرد مربوط میشود. هرچه عدد قبل از W پایینتر باشد، روغن در سرمای مشخص عملکرد روانتری خواهد داشت و میتواند سریعتر در مسیرهای روغنکاری موتور گردش کند.
عدد 40 نیز محدوده گرانروی روغن در دمای بالای کاری موتور را نشان میدهد.
بنابراین 5W40 یک روغن چنددرجهای است که برای حفظ عملکرد مناسب در دامنه نسبتاً گستردهای از دما طراحی شده است. همین ویژگی باعث شده این گرید در تعدادی از موتورهای بنزینی و دیزلی مورد استفاده قرار بگیرد.
اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد:
مناسب بودن 5W40 برای یک خودرو را باید سازنده موتور تأیید کرده باشد.
صرفاً گرم بودن هوا، قدیمی بودن خودرو یا توربوشارژ بودن موتور دلیل کافی برای تغییر روغن به 5W40 نیست.
روغن موتور 5W40 برای چه خودروهایی مناسب است؟
پاسخ دقیق به این سؤال به توصیه شرکت سازنده بستگی دارد. با این حال، روغن 5W40 را میتوان در برخی خودروهایی مشاهده کرد که سازنده آنها این گرانروی را مجاز یا توصیه کرده است.
این گروه میتواند شامل موارد زیر باشد:
- برخی خودروهای بنزینی تنفس طبیعی
- تعدادی از موتورهای توربوشارژ
- برخی خودروهای دیزلی سبک
- خودروهایی که سازنده برای آنها گرانروی SAE 5W40 را تعیین کرده است
- بعضی موتورهایی که در شرایط کاری با دمای نسبتاً بالا فعالیت میکنند
نکته کلیدی این است که فقط دیدن عبارت 5W40 کافی نیست. ممکن است یک خودرو به روغن 5W40 با یک استاندارد مشخص نیاز داشته باشد و محصول دیگری با همین گرانروی، استاندارد موردنیاز آن موتور را نداشته باشد.
مثال ساده
فرض کنید دفترچه خودرو استفاده از روغن SAE 5W40 با سطح کیفی مشخصی را توصیه کرده است.
در این شرایط، انتخاب روغنی که فقط روی آن عبارت 5W40 نوشته شده اما استاندارد کیفی موردنیاز موتور را ندارد، انتخاب دقیقی نیست.
بنابراین ترتیب بررسی بهتر است اینگونه باشد:
توصیه خودروساز ← گرانروی ← استاندارد کیفی ← تأییدیهها ← برند و محصول
نه اینکه ابتدا یک روغن انتخاب کنیم و بعد تلاش کنیم ببینیم آیا به خودرو میخورد یا خیر.
آیا 5W40 برای خودروهای توربو مناسب است؟
در بسیاری از موتورهای توربوشارژ، مدیریت حرارت و روانکاری مناسب اهمیت بالایی دارد. توربوشارژر با دور و دمای بالا کار میکند و کیفیت روغن در چنین موتوری اهمیت زیادی پیدا میکند.
با این حال نمیتوان گفت تمام خودروهای توربو باید از 5W40 استفاده کنند.
برخی موتورهای توربو برای 5W30، برخی برای 0W20، برخی برای 0W30 یا گریدهای دیگر طراحی شدهاند. در مقابل، تعدادی از خودروسازان نیز برای بعضی موتورهای خود استفاده از 5W40 را مجاز میدانند.
بنابراین اگر خودرو توربو است، علاوه بر گرانروی باید استانداردها و تأییدیههای دقیق روغن بررسی شوند.
تفاوت 5W40 و 5W30 چیست؟
این دو روغن در بخش اول نام خود هر دو عدد 5W دارند، اما عدد دوم متفاوت است.
5W30 در دمای کاری موتور در محدوده گرانروی SAE 30 قرار میگیرد، در حالی که 5W40 در محدوده SAE 40 است.
به زبان ساده، 5W40 در دمای کاری گرانروی بیشتری نسبت به 5W30 دارد.
اما این تفاوت به معنی «بهتر بودن» 5W40 نیست.
اگر موتور برای 5W30 طراحی شده باشد، استفاده خودسرانه از 5W40 صرفاً به دلیل تصور اینکه روغن غلیظتر محافظت بیشتری ایجاد میکند، تصمیم اصولی نیست.
طراحی موتورهای جدید به عواملی مانند:
- فاصله بین قطعات
- نوع پمپ روغن
- سیستم توربو
- استاندارد آلایندگی
- سامانه زمانبندی متغیر سوپاپ
- فیلتر ذرات در برخی موتورهای دیزلی و بنزینی
وابسته است.
به همین دلیل بهترین روغن، روغنی نیست که بیشترین گرانروی را داشته باشد؛ بلکه محصولی است که با الزامات موتور هماهنگ باشد.
آیا 5W40 برای خودروهای قدیمی بهتر است؟
یکی از باورهای رایج این است که هرچه موتور قدیمیتر شود، باید روغن غلیظتری داخل آن ریخت. این قاعده همیشه درست نیست.
بالا رفتن کارکرد موتور ممکن است با تغییراتی مانند افزایش مصرف روغن، نشتی یا فرسایش قطعات همراه شود، اما تغییر گرانروی نمیتواند جایگزین تشخیص فنی مشکل باشد.
اگر خودروساز 5W40 را در محدوده روغنهای مجاز موتور قرار داده باشد، استفاده از آن میتواند قابل بررسی باشد. اما اگر موتور اساساً برای گرید دیگری طراحی شده است، تغییر روغن بهتر است پس از بررسی دفترچه خودرو یا نظر متخصص انجام شود.
گاهی افزایش مصرف روغن نشانه مشکلی است که باید علت آن مشخص شود، نه اینکه صرفاً با روغن غلیظتر پنهان شود.
آبوهوا چقدر در انتخاب 5W40 تأثیر دارد؟
شرایط محیطی یکی از عوامل مؤثر در انتخاب روغن است، اما تنها عامل نیست.
برای مثال، فردی که قصد خرید روغن موتور در تهران دارد ممکن است خودرو را در ترافیک سنگین، توقفهای مکرر و فصلهای گرم و سرد استفاده کند. در شهرهایی مانند شیراز و کرمان نیز دمای محیط و نوع کارکرد خودرو میتواند متفاوت باشد.
در مناطق جنوبی، موضوع دمای بالا پررنگتر میشود. هنگام انتخاب روغن موتور بندرعباس یا روغن موتور هرمزگان ممکن است مقاومت روغن در شرایط حرارتی مورد توجه بیشتری قرار بگیرد؛ با این حال حتی در چنین اقلیمی نباید صرفاً بر اساس گرمای هوا گرانروی روغن خودرو را تغییر داد.
در واقع آبوهوا باید در کنار توصیه سازنده دیده شود، نه بهجای آن.
هنگام خرید روغن موتور 5W40 چه مواردی را بررسی کنیم؟
اگر دفترچه خودرو استفاده از 5W40 را تأیید کرده است، مرحله بعد انتخاب محصول مناسب خواهد بود.
1. استاندارد API را بررسی کنید
API یکی از مهمترین استانداردهایی است که سطح عملکرد روغن را مشخص میکند. خودروهای مختلف با توجه به طراحی و سال ساخت موتور ممکن است به سطوح کیفی متفاوتی نیاز داشته باشند.
بنابراین صرفاً عبارت 5W40 را مقایسه نکنید.
2. استاندارد ACEA را نادیده نگیرید
بهخصوص در بسیاری از خودروهای اروپایی، استاندارد ACEA اهمیت بالایی دارد.
دو روغن 5W40 میتوانند از نظر گرانروی مشابه باشند اما مشخصات عملکردی متفاوتی داشته باشند.
3. تأییدیه خودروساز را بررسی کنید
بعضی شرکتهای خودروسازی استانداردها و تأییدیههای اختصاصی خود را دارند. اگر دفترچه خودرو تأییدیه مشخصی را ذکر کرده است، هنگام خرید باید آن را جدی گرفت.
4. اصالت و منبع تأمین را در نظر بگیرید
در خرید روغن موتور فقط قیمت معیار مناسبی برای تصمیمگیری نیست. اصالت محصول، مشخصات فنی، تاریخ تولید، وضعیت بستهبندی و اعتبار مسیر تأمین نیز اهمیت دارند.
این موضوع برای مصرفکننده عادی، تعمیرگاهها و مجموعههایی که در حوزه فروش روغن موتور فعالیت میکنند اهمیت بیشتری پیدا میکند.
یک اشتباه رایج؛ انتخاب روغن فقط بر اساس گرانروی
فرض کنید در فروشگاه با دو محصول روبهرو هستید که هر دو 5W40 هستند.
این به معنی یکسان بودن آنها نیست.
فرمولاسیون، سطح کیفی، استانداردهای عملکردی و تأییدیههای دو محصول میتواند متفاوت باشد. حتی نوع کاربرد روغن نیز باید بررسی شود.
همین موضوع درباره روانکارها بهطور کلی صادق است. روغن موتور برای روانکاری موتورهای احتراق داخلی طراحی میشود، در حالی که روغن صنعتی میتواند برای سیستمهایی مانند تجهیزات هیدرولیک، گیربکسهای صنعتی، کمپرسورها یا ماشینآلات دیگر تولید شده باشد. شباهت ظاهری نام روانکارها نباید باعث اشتباه در کاربرد آنها شود.
در میان محصولات موجود در موتورازین نیز محصولاتی مانند روغن موتور خودرو رسکو RES CF4 10W40 دیده میشوند که گرید متفاوتی دارند. چنین محصولی صرفاً به دلیل قرار گرفتن در گروه روغن موتور، جایگزین مستقیم 5W40 نیست؛ هر محصول باید بر اساس گرانروی، سطح کیفی و کاربرد تعریفشده خودش انتخاب شود.
5W40 را از کجا تهیه کنیم؟
دسترسی به محصول مناسب فقط محدود به یک شهر نیست. مصرفکنندگان ممکن است عباراتی مانند روغن موتور در کرمان، روغن موتور در شیراز، روغن موتور در تهران یا روغن موتور هرمزگان را جستوجو کنند، اما فارغ از موقعیت جغرافیایی، مهمترین مسئله انتخاب یک تأمینکننده تخصصی و محصول متناسب با خودرو است.
موتورازین با تمرکز بر حوزه روغن موتور و روانکارهای تخصصی، امکان بررسی محصولات مختلف را فراهم میکند. هنگام انتخاب نیز بهتر است بهجای تصمیمگیری صرفاً بر اساس برند یا قیمت، مشخصات فنی محصول با نیاز خودرو تطبیق داده شود.
قبل از ریختن 5W40 داخل موتور این 4 سؤال را بپرسید
قبل از تعویض روغن کافی است چهار مورد را مشخص کنید:
- آیا سازنده خودرو گرانروی 5W40 را مجاز دانسته است؟
- استاندارد API یا ACEA موردنیاز موتور چیست؟
- آیا روغن موردنظر تأییدیه لازم برای این موتور را دارد؟
- شرایط کارکرد خودرو عادی است یا موتور تحت فشار، ترافیک یا دمای بالا کار میکند؟
اگر پاسخ این موارد مشخص باشد، احتمال انتخاب نادرست بسیار کمتر خواهد شد.
آیا میتوان به جای 10W40 از 5W40 استفاده کرد؟
نه بهصورت یک قاعده عمومی. هرچند عدد دوم هر دو روغن 40 است، رفتار آنها در دمای پایین یکسان نیست و نوع فرمولاسیون و استانداردهای عملکردی محصولات نیز ممکن است متفاوت باشد.
اگر دفترچه خودرو هر دو گرید را در شرایط مشخص مجاز اعلام کرده باشد، میتوان بر اساس همان دستورالعمل تصمیم گرفت. در غیر این صورت بهتر است گرانروی روغن بدون دلیل فنی تغییر نکند.
آیا 5W40 برای تابستان مناسب است؟
گرید 5W40 میتواند در خودروهایی که سازنده استفاده از آن را تأیید کرده است در فصل گرم نیز مورد استفاده قرار گیرد.
عدد 40 نشاندهنده محدوده گرانروی روغن در دمای کاری است، اما نباید از روی این عدد نتیجه گرفت که 5W40 برای تمام خودروهای مناطق گرم بهترین انتخاب است.
حتی برای انتخاب روغن موتور در بندرعباس نیز ابتدا باید مشخصات فنی موتور بررسی شود و سپس شرایط آبوهوایی در تصمیمگیری لحاظ شود.
جمعبندی؛ آیا 5W40 برای خودروی شما مناسب است؟
روغن موتور 5W40 یک روغن چنددرجهای پرکاربرد است که میتواند در برخی موتورهای بنزینی، دیزلی، تنفس طبیعی و توربوشارژ مورد استفاده قرار گیرد؛ اما هیچ فهرست عمومی و دقیقی وجود ندارد که بتوان بر اساس آن گفت هر خودروی خاصی الزاماً باید از 5W40 استفاده کند.
مطمئنترین مرجع، دفترچه راهنمای خودرو و مشخصات اعلامشده توسط سازنده موتور است.
اگر 5W40 برای خودرو تأیید شده است، در مرحله بعد باید سطح کیفی API یا ACEA، تأییدیه خودروساز، نوع روغن و اصالت محصول بررسی شود.
در نهایت، سؤال درست هنگام خرید این نیست که «5W40 روغن خوبی است یا نه؟»؛ سؤال دقیقتر این است:
آیا این روغن 5W40، با این سطح کیفی و تأییدیهها، دقیقاً برای موتور خودروی من مناسب است؟
پاسخ به همین سؤال میتواند تفاوت میان یک انتخاب اصولی و خرید صرفاً بر اساس عدد روی بستهبندی را مشخص کند.
